ρ
اصلاح مدیریت بانکداری
۰۱ خرداد ۱۳۹۸
اقتصاد خوشبختی
۰۱ خرداد ۱۳۹۸

منتشرشده در ماهنامه صنعت فراگیر
شماره ۹ و ۱۰

اقتصاد آکواریومی

اگر قرار است کشوری با ملتی بر مشکلاتی مانند تورم، بیکاری و عدم توسعه فائق آید بدون بهره گیری از متخصصان و استادان علوم اقتصادی و حقوق بین‌الملل و به‌کارگیری فرمول علمی توسعه‌ی تجربه شده در سایر کشورها این امر امکان پذیر نیست به این منطق تاریخ است. گری بکر، اقتصاددان مشهور و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل جمله‌ی جالبی دارد. او می‌گوید: اقتصاد حوزه‌ای است که هم آسان و هم سخت است.
بومی گرایی با شعار خود کفایی دادن در همه‌ی رشته‌های صنعتی و جدا افتادن از راه جهانی در توسعه‌ی اقتصاد را مانند پرورش ماهی در آکواریوم با حوضچه‌ها می‌دانند.
آسان است چون اصول لازم جهت تجزیه و تحلیل و سیاست گذاری زیاد نیست او سخت است، چون راه تحلیل‌ها ساده نیست و پیچیده است. برخی فکر می‌کنند چون استعداد و ذکاوت در رشته‌هایی مانند فیزیک، مکانیک و پزشکی و با … دارند، پس می‌توانند راه حل برای مشکلات اقتصادی ارائه کنند که البته درست نیست در کشور ما به دلایل سنتی و فرهنگی همیشه فوری‌ترین پاسخ‌ها در برابر مشکلات اقتصادی داده می‌شود، بدون این که لحظه‌ای به جوانب علمی برنامه‌ها اندیشیده شود مسئولان مدام از راه حل‌هایی صحبت به میان می‌آورند که متأسفانه بیشتر تخیلی است و بهترین دلیل آن وضعیت کنونی اقتصاد و بحران زندگی آن است نگارنده به‌عنوان صنعتگر از بعد دیگری به ریشه‌ی مشکلات می‌پردازد؛ مشکل از آنجا آغاز می‌شود که به‌صورت عادتی فرهنگ شده، به خود و اطرافیان باورانده‌ایم که ما ایرانی‌ها باهوش‌ترین. داناترین و بهترین مردم دنیا هستیم و هیچ کی حریف ما نیست. در بعد اقتصادی این شعار خود را در کسوت «خودکفایی» ظاهر می‌سازد و خط مشی غالب در سه دهه‌ی اخیر همین روش بوده است.
در راستای این حرکت بومی گرایی در برنامه ریزی‌های مختلف به‌خصوص بخش صنعت و خدمات فنی خود را نشان می‌دهد. این ملی گرایی صنعتی در سال‌های اخیر به‌صورتی واگیر خود را در کسوت ساخت خودرو ملی، موتور ملی. تکنولوژی ملی و. نشان داده است.
بر اساس آمار موجود از بیش از ۱۸۰ نوع صنعت شناسنامه دار جهان حدود ۱۳۰ نوع آن را می‌توان در کشور ما یافت. به خودمان باورانده‌ایم که باید از اتومبیل و تیرآهن گرفته تا فرش ماشینی و کنسانتره آب میوه و ورق فولادی و اخيرا هواپیما را خودمان بسازیم؛ وگرنه آسمان به زمین می­آید.
حال کیفیت آن مهم نیست و کک مان هم نمی‌گزد که چه بلایی سر مصرف کننده می‌آید و شاهد قضيه آخرین اظهارات مسئولان راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی در رابطه با مشکلات آتش سوزی در خودروها است. از دید مدیریت علمی و مدرن امروز راه حل بومی کردن در توسعه‌ی صنعتی نه تنها مشکل گشا نیست، بلکه به دلیل تنوع و نیاز به تغییر پیوسته و ارتقای مداوم نحوی مدیریت، مشکلات جدیدی را فراهم خواهد آورد.
این سیاست در زمان اتحاد جماهیر شوروی تجربه‌ی خود را پس داده است؛ هر چند که در مورد شوروی باید گفت، وجود زیرساخت‌های صنعتی از زمان تزارها، کمک بزرگی به گام نهادن این کشور در راه توسعه در دوران حاکمیت بلشویک‌ها فراهم آورد اما حتی باوجود جاسوسی مداوم صنعتی به دلیل حاکمیت مطلق دولت و اقتصاد متمرکز و دیکته شده نه تنها به خودکفایی نرسید. بلکه باعث نابودی کل مجموعه‌ی شوروی شد که هنوز پس لرزه‌های آن در ۱۵ جمهوری شقه شده‌اش پیدا است.
بومی گرایی با شعار خودکفایی دادن در همه‌ی رشته‌های صنعتی و جدا افتادن از راه رشد جهانی در توسعه‌ی اقتصاد را مانند پرورش ماهی در آکواریوم یا حوضچه‌ها می‌دانند. باید مدام مواظب درجه حرارت آب، زمان غذا دادن، تعویض پی در بی‌آب و … بود. در مقیاس یک کشور با اقتصاد آکواریومی مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی آحاد ملت هر روز کمرنگ‌تر شده و دولت که خود را قيم مردم می‌داند، مجبور به دخالت در همه چیز است، حتی تعیین قیمت گیلاس و سیب زمینی؛ اما در این شرایط، به دلیل تنوع در بخش تولید و با توجه به دولتی بودن اکثر صنایع بزرگ و نبودن رقابت، لاجرم دچار شعارهای ناسیونالیستی در اقتصاد صنعتی شده و بدیهی است با توجه به رشد مداوم رقابت در اقتصاد جهانی به‌ویژه بخش صنعت و خدمات، سبقت گرفتن از بقیه بسیار سخت و ناممکن خواهد بود.
در حالی که جهانی سازی، سرعت بیشتری گرفته و آخرین اخبار آن روز ۱۵ دسامبر ۲۰۰۶ در پی تصمیمات برای همکاری‌های استراتژیک بین آمریکا و چین برای دهه‌های آینده اعلام شد، همه‌ی این‌ها در زمانی اتفاق می‌افتد که سرمایه‌ی جهانی به‌منظور پایین آوردن هزینه‌ها و گسترش اشتغال در همه جای جهان به فکر ادغام صنایع بزرگ از جمله اتومبیل سازی (نمونه نيسان. رنو) بوده، در بخش خدمات هم شاهد ادغام شرکت‌های بزرگ هواپیمایی مثلاً ایر فرانس فرانسه وکی ال ام هلند بوده‌ایم.
در حال حاضر، نوآوری در جهانی سازی و جهانی شدن و تربیت مدیران بین‌المللی جای ویژه خود را در اقتصاد دنیا باز کرده و تفکر محفلی و ملی اندیشیدن در اقتصاد به پدیده‌ای نخ نما تبدیل شده است. نکوهش کردن دستاوردهای علمی مدرن خود نشانه‌ی نوعی بیماری وسواس است نه تحلیل عقلانی.
مشكل از اینجا آغاز می‌شود که کسانی که در راس تصمیم گیری‌های کلان و خرد اقتصادی هستند، به‌جای بهره گیری از پیشنهادهای استادان فن و دستاوردهای جهانی مدام سعی دارند در قالب‌های کهنه و فرسوده‌ی خویش غوطه‌ور شده و طبیعتاً باز تولید هرگونه ابتکار و نوآوری را از دست می‌دهند. برگردیم به مشکل خودمان که گفتیم از آنجا آغاز می‌شود که می‌خواهیم در همه چیز خودکفا شویم و دقیقه مشکل اینجا است علم و فن، مرز نمی‌شناسد چه بخواهیم و چه نخواهیم جهانی سازی آغاز شده و گام‌های اساسی هم برداشته است.
حالا دیگر تفاوتی نمی‌کند که کمپانی عظیم اتومبیل سازی فولکس واگن با مرسدس بنز به‌عنوان سمبل ناسیونالیسم آلمان در ۶۰-۵۰ سال گذشته در خاک آلمان با چین با رومانی یا چک تولید شود. با در مقاطعی دیگر کمپانی‌های عظیم لوازم ورزشی و پوشاک نایک، آدیداس یا گپ در ویتنام کامبوج یا هند تولید شود.
سرمایه به‌عنوان باهوش‌ترین عضو توسعه می‌داند در کجا منزل کند و در این میان ملت‌های برنده اند که امنیت آرامش و تعامل با جهان را فراهم کرده و آن را به میان خود بکشانند.
سرمایه به‌عنوان باهوش‌ترین عنصر توسعه می‌داند در کجا منزل کند و در این میان ملت‌هایی برنده‌اند که امنیت، آرامش و تعامل با جهان را فراهم کرده و آن را به میان خود بکشانند. تورم، بیکاری و دیگر مشکلات جامعه حل شدنی است. کافی است همه چیز را همان‌گونه که شنیده‌ایم تکرار نکنیم و از قالب‌های سنتی رها شویم.
ويتنام الگوی زنده‌ی ما است. ده‌ها سال به خاطر عقاید خود جنگیده، اما اکنون با تکیه بر اندیشه‌های جدید و با پیوستن به حرکت رشد و توسعه‌ی اقتصاد جهانی و عضویت در WTO به رشد ۸۵ درصدی و صادرات حدود ۷۰ میلیارد دلاری دست بافته است. شاید جالب باشد که بدانیم کشور ويتنام فقط در سال ۲۰۰۵ در حدود ۵/۳ میلیارد دلار صادرات لوازم ورزشی داشته است. در مقابل آنها، اقتصاد در هم شکسته‌ی کوبا، کره شمالی و زیمبابوه و چند کشور دیگر قرار دارند که با اسیر کردن خود در توهمات تاریخی و رواج اندیشه های نخ نما شدهی کمونیستی در جامعه خود فقط خشونت نفرت و فقر را رواج می دهند. آنان هنوز باور ندارند که در آکواریوم، ماهی بزرگ نمی‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × 2 =