ρ
آینده ما
۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۸
مانیفست انقلاب اقتصادی
۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۸

منتشرشده در ماهنامه صنعت فراگیر
شماره ۱۷ و ۱۸

اتاق عمل رئیس جمهور

بیماری اقتصاد امروز ما امری است طبیعی و قبلا نیز بسیاری از کشورها به آن مبتلا بوده و با انتخاب مسیر درست نجات یافته اند. بی گمان استفاده از الگوهای مناسب می تواند راهگشای اقتصاد ما نیز باشد.
اما، بر روی تلکس های خبری، متن کوتاهی منتشرشده بود مبنی بر این که رئیس جمهور درصدد ایجاد اتاق فکر است. تشکیل اتاق فکر، ایده بسیار عالی و به جایی است و نشان می دهد که رئیس جمهور واقعا در حال عبور از مرحله نظر و وارد شدن به حیطه عمل متکی به احکام اثبات پذیر است. گام بلندی که افتخار انجام آن بی گمان به نام ایشان نوشته خواهد شد.
اتاق فکر یعنی جایی که ما در آن بیاندیشیم؛ و اختصاص جایی برای اندیشیدن می تواند برای همه نظام ها و همه دولت ها مفید باشد. البته پاره ای از کشورها، از جمله کشورهای عربی به جای اتاق فکر از مشاورین خارجی استفاده می کنند؛ اما این که ما بتوانیم خود این کار را انجام دهیم و از افکار و نظرهای هم وطنانمان استفاده کنیم، عمل بسیار مطلوب و مؤثری است.
در این بین، فقط باید فراموش نکنیم که اندیشیدن و نظرپردازی تنها مقدمه ای برای عمل هستند و نباید آن ها را با خود عمل یکسان گرفت.
به عبارت دیگر، عاقلانه ترین راه این است که از مرحله فکر و نظر تا مرحله عمل را به هفت بخش تقسیم کنیم. تشکیل اتاق فکر اولین قدم در این مسیر است؛ و نتیجه بخش بودن آن در گرو پذیرش این واقعیت است که ارزش هر مبحث نظری به اندازه حکم عملی ای است که می توان از آن استخراج کرد. خود نظر به تنهایی قابل استفاده و ارزش نیست.
اما، چگونه می توان از نظر به حکم عملی دست یافت؟ مسلما جزو اعضاء گروهی که برای تشکیل اتاق فکر گرد هم می آیند مهندسین اقتصادی مملکت نیز حضور دارند؛ و این خبر بسیار خوبی است.
باید به دنبال چه بود؟
هدف دست یابی به شاخصه های مثبت توسعه است. اما، پرسش اساسی این است که مسیر درست را چگونه باید شناخت. آیا ما باید همه چیز را خود تجربه کنیم؟ و آیا کشورهای دیگری نیستند که مسیر پیش روی ما را با موفقیت پیموده باشند؟
واقعیت این است که چنین کشورهایی وجود دارند:
• ویتنام کشوری عقب مانده بود که سلسله جنگ های ویرانگری را با دو قدرت بزرگ جهان استثمار فرانسه و آمریکا پشت سر گذاشت.
• تایلند کشوری که اقتصاد آن وابسته به کشاورزی سنتی بود و حتی برای رفت و آمد به جای خیابان از رودخانه ها استفاده می کردند.
• مالزی کشوری با اکثریت مسلمان و اقلیت هند و چینی که عمده اقتصاد آن در دست چینی ها بود.
• چین کشوری فقیر، گرفتار فساد گسترده و انبوه مشکلات ناشی از جمعیت میلیاردی.
• کشورهای عرب منطقه که فاقد هرگونه صنعت و اقتصاد مولد و گرفتار مشکلات عدیده قبیله ای بودند.
اکنون همه این کشورها- که شاید در شرایطی حتی بدتر از ما به سر می بردند- با برداشتن گام های صحیح به رشدی شتابان دست یافته اند.
برای نمونه:
• ویتنام حدود شصت میلیارد دلار صادرات دارد که ده میلیارد آن فقط به کشور آمریکا است.
• تایلند در سال گذشته از گردشگری ۳۶ میلیون دلار درآمد کسب کرده است.
• مالزی امروزه پیشرفته ترین کشور اسلامی است.
• چین نیز می رود اقتصاد جهانی را در قبضه خود درآورد.
بنابراین، کشورهایی هستند که می توان روی شرایط توسعه آن ها تحقیق کرد و به نتایج درخشانی دست یافت.
درواقع، آنچه ما به آن نیاز داریم، تأسیس یک اتاق عمل به همراه یک اتاق انتظار و اتاق اندیشه (یاهمان اتاق فکر) است که در شکل زیر بخش های آن نشان داده شده است.
اتاق انتظار:
اتاق انتظار را می توان فکرها و نظرهای موجود دانست که هر نظری پیش از مورد بحث واقع شدن باید در آن جمع آوری و فهرست شود.
اتاق اندیشه:
تفاوت اتاق اندیشه با اتاق فکر این است که فکر امری است فردی، مثل کت و شلوار ما به فکرهمه احترام می گذاریم، ولی قرار نیست فکر همه قابلیت اجرا داشته باشند. بنابراین، فکر از درب اتاق انتظار وارد اتاق اندیشه شده و مراحل چهارگانه را طی کرده تا به مرحله ای می رسد که بتوان از آن حکم عملی استخراج کرد. بدیهی است که هرفکر در صورت گذر موفقیت آمیز از یک مرحله می تواند به مرحله بعدی صعود کند. اعضاء این اتاق می تواند از کارشناسان اقتصادی، مهندسین اقتصادی، محققین، وزرای مرتبط و شخص رئیس جمهور تشکیل شود.
چهاربخش اتاق اندیشه
تحقیق:
در این مرحله، فکر و نظریه مورد بررسی قرار می گیرد که آیا قابلیت عبور ار مرحله تحقیق را دارد یا خیر. اگر شرایط لازم برای تحقیق را داشت، روی آن تحقیق انجام می شود و نتایج به بخش بعد ارجاع می گردد.
مقایسه:
بین نتایج تحقیق افکاری که به این مرحله رسیده اند مقایسه صورت می گیرد تا تطابق ها و تناقض ها آشکار شود.
مستند:
افکاری پالایش و استخراج می شوند که برای نتایج خود مدارک و استنادهای موثق داشته باشند.
چالش:
در مرحله چالش و پرداخته شدن، افکار قابلیت موفقیتشان مورد تحلیل و کنکاش قرار می گیرد و حکم عملی از آن ها استخراج می شود.
حکم عملی:
حکم عملی خود به خود قابل استفاده نیست و باید وارد اتاق بعدی که اتاق عمل است بشود.
اتاق عمل:
در اینجا است که می توان از اتاق عمل ریاست جمهوری نام برد- جایی که گونه ای کارشناسانه غده های بدخیم و یا خوش خیم اقتصاد ایران طی سه بخش جراحی و برداشته می شوند. اعضاء این اتاق البته بایستی کسانی باشند که خود درگیر کار اجرایی با منافع و مضار آن بوده و قابلیت های آنان قابل اندازه گیری باشد.
سه بخش اتاق عمل
الگو:
به جای استفاده از آزمون و خطا برای رسیدن به اهداف تعیین شده در اتاق اندیشه، راحت ترین، سریع ترین و دقیق ترین روش انتخاب الگوی تحقق یافته واقعی است. بسیاری از کشورها مطابق با حکم عملی ما تجاربی را اندوخته اند که بهترین عمل ما استفاده از تجارب آن ها است. الگوی ما می تواند ترکیبی از ویتنام، تایلند، چین، مالزی و یا کشورهایی که فکر می کنیم با مشکلات ما رو به رو بوده اند و با موفقیت از آن ها گذر کرده اند باشد.
مدل سازی:
در این مرحله، الگوی انتخابی بومی سازی شده و با شرایط ما منطبق می گردد تا به این طریق به پروسه منطقی، اثبات پذیر و قابل اجرا برای معضلات اقتصاد کشور دست یابیم. در جریان مدل سازی، در یک جغرافیای محدود و با حداقل هزینه، شرایط نمونه ای آزموده شده، خطاهای آن اصلاح می شود و در نهایت زمانی که به نتایج مطلوب رسیدیم مدل نهایی را برای اجرا ارائه می دهیم.
اجرا:
اجرا پیاده سازی پروسه طراحی شده(مدل نهایی) است که به دلیل فرآیند هفت مرحله ای پیش گفته، با کمترین خطا ما را به سمت توسعه پایدار و ضابطه مند هدایت می کند. دیگر جایی برای اشتباه وجود ندارد. هر اشکال و نقص بزرگی در جریان مراحل قبل به درستی و بررسی و رفع شده و نواقص کوچک باقی مانده را نیز می توان با حداقل هزینه در جریان اجرا رفع کرد و کشور را به سمت آبادانی و همان گونه که عرض کردم، توسعه پایدار سوق داد.
۱۳غده خوش خیم و بدخیم اقتصاد ما
هم اکنون پیکره قدرتمند اقتصاد ایران دارای حداقل ۱۲ غده خوش خیم و بدخیم است که مسلما نیاز به جراحی دارند. ریاست جمهور و دولت گرامی، از فریادها و ناله ها نهراسید و نگرانی به خود راه ندهید. دقیقا مانند دکتری که در حال عمل جراحی است، این امور طبیعی است، حتی خونریزی هایی که ممکن است حاصل بشود، اینها همه درراه بهبود و برداشتن این ۱۲ غده خوش خیم و بدخیم هستند.
تعدادی از غده های خوش خیم را همین امروز نیز می توانید بردارد و برای بقیه آن ها مقدمات را آماده نمایید. پرداختن به این غده ها مبحث مفصلی دارد: ولی در این مجال به ذکر فهرست وار آن ها اکتفا می کنیم:
1. تفکیک پایان سال باستانی از سال مالی و اداری
2. انتقال پایتخت ایران از تهران به مکان دیگری با امکان توسعه ۳۰۰ ساله
3. تشکیل کلونی ها(شهر-روستاها) با امکانات شهری در اقلیم روستایی (برای اجتناب از مهاجرت روستاییان)
4. استقلال بانک مرکزی از دولت
5. سهم از رفاه اجتماعی متناسب با سهم از ارزش افزوده
6. زندگی براساس توان یا نیاز؟
7. تکنولوژی مناسب ما کدام است؟
8. درآمد سرانه، راهنمای سرمایه گذاری
9. تولید عادلانه ثروت به جای توزیع عادلانه ثروت
10. حمایت از واحدهای تولیدی دارای دو ویژگی مزیت نسبی و عدد حداقل تولید
11. حذف تدریجی تمام سوبسیدها
12. استفاده از اختیارات ولایت فقیه در موات اعلام کردن زمین های حاشیه شهرها و انتقال تراکم از مرکز به رینگ رودها با قابلیت توسعه حداقل ۳۰۰ ساله
13. ساماندهی تعطیلات
بدیهی است اصلاحات فوق در یک زمان محدود ده تا دوازده ساله فشار بسیار زیادی را بر ملت و دولت وارد می کند. از این رو، اطلاق انقلاب اقتصادی بر آن ( که در نوشته های پیشین به آن اشاره شده) بیانگر واقعیتی است که در انتظار ملت ایران است. لیکن امروز همه ابزار برای شروع آن فراهم است. سه عامل اصلی شروع و تداوم انقلاب اقتصادی هم اکنون در دست شماست:
1. تجمیع رهبری سیاسی و مقبولیت مرجعیت دینی در رهبر انقلاب
2. نیروی انسانی جوان
3. درآمد نفتی کافی
سه عامل فوق تضمین کننده تداوم حرکت و هدایت آن به ایجاد جامعه ای متعادل است که اکثریت آن را طبقه متوسط تشکیل می دهد.
در نهایت توصیه می کنم بر یکی از دیوارهای اتاق فکر تابلویی با مضمون زیر بیاویزید:
خوشبختی و رفاه تنها از آن کسانی است که خوب فکر می کنند و سخت کار می کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

18 − هفت =